Sunday, August 21, 2016

Deliveroo, Uber: Hoe organiseer je de gig economy

Deliveroo-koeriers in Londen behaalden onlangs een overwinning nadat ze in verzet waren gekomen tegen plannen om hun banen nog onzekerder te maken. Ze legden het werk neer, protesteerden bij het Londense kantoor van het maaltijdbezorgbedrijf en weigerden het management hun klachten invidueel te laten behandelen. Als compensatie voor het inkomensverlies dat ze door de staking leden creëerden ze een stakingskas. Via crowdfunding wisten ze £12,994 aan kleine donaties te verzamelen.

Hilary Osborne en Sarah Butler van de Guardian verkennen wat hun overwinning betekent voor de mogelijkheden om de bredere gig economy te organiseren, die bestaat uit bedrijven als Uber en Deliveroo met extreem onzekere banen.

Een voor de hand liggend obstakel voor het organiseren van gig workers is dat ze vaak individueel werken. Een mogelijke manier om met ze in contact te komen zou eruit kunnen bestaan om naar Amerikaans voorbeeld worker centres op te zetten waar vrijwilligers advies geven. En natuurlijk zijn er de sociale media. Alex Wood van Oxford University:
Even amongst the workers who are working around the world from home we find most of them join online social networks through Facebook, forums and blogs […] These networks form the basis for people to share dissatisfactions.
Rechtzaken kunnen ook verschil maken. De Britse vakbond GMB steunt een rechtzaak van Uberchauffeurs die zeggen dat ze geen zzp’ers zijn, maar werknemers (op een vergelijkbare manier vecht het Duitse openbaar ministerie de zzp-status van Ryanair-piloten aan).

Zullen vakbonden hun best doen om de gig economy te organiseren, ook als dit een grote inspanning vergt? Wood:
There’s a high turnover of people and there’s low market bargaining power. If they go on strike it’s not going to bring the economy to a halt, unlike coal miners or rail workers.
Aan de andere kant, als vakbonden niets aan het verschijnsel doen, dan zullen zowel werkers als vakbonden uiteindelijk zwakker staan. Alice Martin van de New Economics Foundation suggereert dat er misschien nieuwe vakbonden moeten komen als traditionele bonden geen antwoord hebben op de gig economy.

Mags Dewhurst van the Independent Workers Union of Great Britain, die samen met de Deliveroo-koeriers campagne voerde, benadrukt dat laagbetaalde werknemers kunnen winnen:
The biggest problem people face is getting in contact with each other. Once they are in contact and they have decided to work with one voice, they have effectively unionised and the company is screwed.

Friday, June 3, 2016

Internationale solidariteit op meer dan 30 luchthavens; Nederlandse beveiligers winnen betere arbeidsvoorwaarden

Foto: Matthijs de Bruijne

Werkers op meer dan dertig luchthavens over de hele wereld hebben op 1 juni hun onderlinge solidariteit getoond met de boodschap dat er een eind moet komen aan de groeiende werkdruk en de onzekere banen in de luchtvaart. De actie viel samen met de jaarlijkse ledenraad van luchtvaart lobbyorganisatie IATA.

Op de actiedag zijn er meer dan duizend solidariteitstweets verzonden met de hashtag #airportworkers, waarmee zelfs de PR-machine van IATA zelf werd overtroffen. In meer dan een derde van de #airportworkers solidariteitstweets werd expliciet Schiphol aangesproken.

In Amsterdam hielden 250 schoonmakers, afhandelaars, beveiligers en KLM’ers een protestmars naar het hoofdkantoor van Schiphol als onderdeel van hun campagne voor veiligheid, kwaliteit en zekerheid.

Grondpersoneel van de KLM heeft onlangs bereikt dat KLM zijn plan introk om duizenden ervaren werkers te vervangen door uitzendkrachten. De onderhandelingen gaan door.

De dag na het protest bereikte de FNV een akkoord met Schiphol en de beveiligingsbedrijven voor betere arbeidsomstandigheden en vaste banen in de luchthavenbeveiliging.

Sinds Schiphol in 2003 verantwoordelijk werd voor de inkoop van de beveiliging zijn er ernstige problemen met de arbeidsomstandigheden. Na acties van beveiligers in 2014 zijn er verbeteringen doorgevoerd, maar niet genoeg om te voldoen aan normen voor veilig en gezond werken die TNO heeft vastgesteld. Het huidige akkoord kon pas worden bereikt nadat beveiligers vijf keer kort het werk hadden neergelegd.

De Schipholwerkers gaan door met hun campagne. Ze willen bijvoorbeeld dat lowcost luchtvaartmaatschappijen het Nederlandse arbeidsrecht respecteren.

Sunday, April 17, 2016

Kunnen muzikanten zich organiseren en betaald krijgen voor hun werk

Muzikanten krijgen vaak het aanbod om gratis op te treden, omdat dit exposure op zou leveren. Soms betalen werkgevers minder dan wat ze hadden afgesproken of helemaak niets. Onderzoekers hebben met 70 muzikanten gesproken in Londen, Parijs en Ljubjana en schreven erover in tijdschrift Jacobin.

Sommige vakbonden proberen muzikanten te steunen. De Britse Musicians’ Union heeft bijvoorbeeld een campagne Work Not Play om werkgevers die muzikanten vragen om gratis op te treden te name and shame-en. Maar het valt niet mee om muzikanten te organiseren:

There are significant obstacles to such efforts, due in no small part to many musicians’ skepticism of unions. In France anarchist ideology is also alive and well in the music scene, and we found widespread resistance to the idea of formally regulating labor markets.

Sommige muzikanten uiten via onderlinge contacten en via de sociale media kritiek op slechte werkgevers. Sommigen gaan nog een stap verder en organiseren zich in collectieven die de arbeidsverhoudingen willen veranderen. In Ljubjana bijvoorbeeld:

we spoke to members of collectives founded on egalitarian principles that had created alternative venues and production and distribution channels. They also built new relationships with venues, asking the venues to commit to pre-agreed pay rates in return for booking them for well-attended cultural events. While these collectives fight to improve material conditions for musicians, they have also projected a radical political message against the privatization and commercialization of venues and distribution channels.

Ian Greer, Barbara Samaluk, & Charles Umney. Work Not Play.

Friday, April 8, 2016

Hoe vakbonden het leven van miljoenen Amerikanen veranderen

In een artikel in de LA Times analyseert arbeidsverhoudingenexpert Harold Meyerson de Fight for 15 - de campagne voor een hoger minimumloon:

Toen vakbond SEIU en een groep van 200 fastfoodwerkers in New York in 2012 de Fight for 15 lanceerden, was hun doel om de sector te organiseren, te beginnen met sectormoloch McDonald’s. Dat doel is vandaag de dag nog net zo ongrijpbaar als het toen was, maar de campagne is desondanks bezig om het leven te veranderen van miljoenen laagbetaalde werkers.

Een belangrijke mijlpaal is dat zowel California als New York een minimumloon invoeren van $15 per uur. Een ander voorbeeld is Seattle. Werknemers op de luchthaven van Seattle strijden - vooralsnog zonder succes - voor vakbondsrechten, maar het resultaat was een hoger minimumloon in heel Seattle:

Blijkbaar was het makkelijker om een substantiële loonsverhoging te winnen voor 100.000 werkers in Seattle, dan om een cao te sluiten voor de 4.000 werkers op de luchthaven - met wie het management nog steeds niet wil onderhandelen.

Vakbonden hebben te maken met disfunctionele arbeidswetten en ze verliezen macht, aldus Meyerson, maar toch weten ze substantiële verbeteringen voor werknemers voor elkaar te krijgen. Ze zullen nog meer van dit soort slimheid en vastberadenheid nodig hebben om een oplossing te vinden voor de desintegrerende arbeidsmarkt, waar reguliere banen steeds meer worden vervangen door uitzendbanen, zzp’ers, oproepkrachten en uitbestede werknemers.

LA Times

Sunday, January 17, 2016

FNV-voorzitter Ton Heerts vertrekt: reacties; op zoek naar een opvolger

Afgelopen vrijdag heeft FNV-voorzitter Ton Heerts bekendgemaakt dat hij vanaf 1 mei zijn taken overdraagt en rond de zomer stopt als voorzitter: “Mijn taak zit erop. Ik heb er rotsvast vertrouwen in dat de FNV nu klaar is voor de toekomst”.

Reacties

Algemeen secretaris Leo Hartveld: “We vinden het jammer dat Ton heeft besloten niet door te gaan als voorzitter van de FNV, en zich niet opnieuw herkiesbaar te stellen. Hij is de eerste direct door de leden gekozen voorzitter en we beschouwen hem als onze voorman van het bestuur en boegbeeld van de FNV. Maar we respecteren zijn besluit. Hij wilde zijn drie speerpunten – fusie, sociaal akkoord, verjonging - uitvoeren en dat heeft hij met verve gedaan.”

Vice-premier Lodewijk Asscher noemt Heerts een ‘klasbak’. “Ik had hem graag wat langer gezien, omdat ik het knap vind wat hij deed. Maar je kunt mensen het recht niet ontzeggen na vier jaar weer wat anders te gaan doen.”

CNV-voorzitter Maurice Limmen: “Het is altijd jammer als iemand vertrekt met wie je samen belangrijke stappen hebt gezet, zoals het sluiten van het sociaal akkoord.”

MKB-Nederland en VNO-NCW vinden het jammer dat Heerts opstapt. “Heerts is erin geslaagd om de FNV, die in groot gevaar was toen hij aantrad, weer op de kaart te zetten. Dat is een grote verdienste.” Michaël van Straalen (MKB-Nederland): “Heerts zag als voorzitter van de FNV de betekenis van oplossingen met een breed draagvlak. Dat is in deze tijd niet zo eenvoudig, maar hij ging er wel voor. Dat heb ik altijd zeer in hem gewaardeerd.”

VNO-voorzitter Hans de Boer zegt dat hij stevige gesprekken voerde met Heerts maar dat de persoonlijke relatie goed bleef. “En als een relatie goed blijft, kom je altijd wel ergens uit. Zo hebben we een aantal moeilijke cao-onderhandelingen kunnen vlottrekken.”

Opvolging: de procedure

Het bestuur wil op 5 februari met het Ledenparlement bespreken hoe de verdere procedure eruit ziet. Voorstel is in ieder geval om een derde vice-voorzitter te benoemen in de persoon van Gijs van Dijk, naast Catelene Passchier en Ruud Kuin. Zij zullen voorlopig de voorzitterstaken onderling verdelen, waarbij Gijs van Dijk een grotere rol krijgt in de nationale politiek.

Het is mogelijk om de verkiezing van een nieuwe voorzitter volgens planning begin 2017 plaats te laten vinden, of om deze naar voren te halen. Het lijkt erop dat er wordt aangestuurd op een verkiezing begin 2017, voorafgaand aan het vierjaarlijkse FNV-congres en parallel met de verkiezing van een nieuw Ledenparlement.

Ondertussen zijn er binnenkort twee plekken vrij in het bestuur, aangezien Edwin Bouwers in oktober zijn zetel beschikbaar heeft gesteld toen de fusie met FNV Kiem niet doorging. Hiervoor worden binnenkort kandidaten voorgedragen.

Mogelijke kandidaten

Heerts lijkt te denken aan een opvolger uit het huidige bestuur: “Door rond de zomer te stoppen als voorzitter en vanaf 1 mei mijn taken over te dragen, maak ik ruimte voor anderen die zich richting verkiezingen kunnen profileren.”

In de media wordt de naam Gijs van Dijk genoemd. Hij is volgens Trouw de ‘verwachte opvolger’, ook al omdat hij in september liet weten dat hij in de toekomst het voorzitterschap ambieert. Momenteel heeft hij onder meer pensioenen en de acties tegen het jeugdloon in zijn portefeuille.

Ook andere leden van het huidige bestuur worden genoemd. Trouw noemt Catelene Passchier: “Het is onbekend of ze ambitie heeft om voorzitter te worden. Dat ze het zou kunnen staat buiten kijf.” In regionale kranten wordt Mariëtte Patijn als kanshebber genoemd.

Trouw noemt ook iemand die niet in het huidige bestuur zit, namelijk Lilian Marijnissen. “Marijnissen heeft een groot rechtvaardigheidsgevoel, is vasthoudend en een harde werker. Als ze een gooi doet naar het voorzitterschap van de FNV is ze zeker niet kansloos.”

Wednesday, January 13, 2016

FNV wil sociale en duurzame beweging

In zijn nieuwjaarstoespraak kondigde FNV-voorzitter Ton Heerts aan dat de FNV zich in gaat zetten voor een sociale en duurzame beweging, in samenwerking met andere organisaties:

Organisaties als Natuur en Milieu, Greenpeace, Milieudefensie. Af en toe werken we al samen, zoals bij het energie-akkoord of bij protesten tegen het vrijhandelsverdrag met de VS, TTIP. Of bij de Eerlijke Bankwijzer en in de Sociale Alliantie. Maar het zou goed zijn als we dat intensiever doen en samen een sociale en duurzame agenda maken, een beweging worden.

Verder hekelde hij het korte termijndenken van werkgevers waardoor Nederland kampioen onzeker werk in Europa is. “Allemaal flex is ook gelijk, maar wat voor samenleving houd je dan over? Terug naar de dagloners uit 1900? Wij staan voor echte banen, ook en sterker nog komend jaar.”